Haftanın Tablosu: Vezüv Dağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777

1771 yılında İtalya’nın Napoli kentinde Vezüv Yanardağı bir kez daha patladığında, Fransız ressam, şehrin yeni sakini Pierre-Jacques Volaire Vezüv Yanardağı’nda Patlama ile anı yakalıyor. Tipik bir 18. yüzyıl resminden farklı olan bu eserde, hanımları ve tanrıçaları süsleyen ipekler, danteller ve kurdeleler yok. Aşk ve arzunun yerini ölüm ve yıkım alırken, aşkın oyunları ve entrikaları, doğanın gücüne ve öfkesine karşı küstah ve gülünç görünür. Neoklasik dünya ile Romantik ruh çarpışırken Rokoko tarzı unutulmuştur. Volaire, Vezüv Dağı’nda Patlama eseri ile bu tür dramatik temaları ve daha fazlasını araştırıyor. 

Vezüv Dağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777, Kuzey Karolina Sanat Müzesi.

Pierre-Jacques Volaire, Fransa’nın Toulon şehrinde doğmuştur ancak en sanatsal yıllarını Napoli ve çevresinde geçirmiştir. 18. yüzyılın İngiliz ve Alman beyleri, kültürel ve entelektüel eğitimlerinin bir parçası olarak her zaman İtalya’yı da içeren Büyük Avrupa Turu’na çıkarlardı. Zarif ve dünyevi bir beyefendi olarak kabul edilebilmek için, hayatlarının bir noktasında İtalya’da bulunmuş olmaları gerekmekteydi. Bu nedenle Pierre-Jacques Volaire, pastoral yaşamı, hoş anları ve pitoresk sahneleri içeren küçük şirin resimlerini satın almaya hazır bir izleyici kitlesine sahipti. Bunların hepsi 1771 yılının bir akşamı Vezüv Yanardağı’nın patlaması ile değişti.

Vezüv Yanardağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777, Kuzey Karolina Sanat Müzesi, detay.

Bu patlama Vezüv’de gerçekleşen ne ilk patlamaydı ne de son. Vezüv Yanardağı, Roma şehri Pompeii’yi yok ettikten sonra ünlü olan ve Avrupa’nın en aktif yanardağlarından biridir. Yanardağ, neredeyse her 10 yılda bir patladığından özellikle 18. yüzyılda aktifti. Yeni Napoli sakini Pierre-Jacques Volaire için, bu korkunç dağın patlaması hem şok edici hem de parıldayan bir görüntü oluşturacaktı. Volaire için unutulmaz olmalı, çünkü 1771 patlamasından sonra güzel küçük resimlerini bırakıp Vezüv Yanardağı’nın patlayan görüntüsü üzerine resimler yaptı. 1777’den bu versiyon da dahil olmak üzere toplam otuz resim yaptı. Hepsi o unutulmaz gecenin yoğunluğunu yansıtmaktadır.

Vezüv Yanardağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777, Kuzey Karolina Sanat Müzesi, detay.

Antik Roma ve Yunanistan’ın hayranlığından doğan Neoklasizm, sadeliğin erdem olarak övüldüğü bu klasik zamanlara atıfta bulunmak anlamına geliyordu. Uçarı fikirler yerini erdemli fikirlere bırakıyordu. Resimlerde aşk ve arzu konuları yerini fedakarlık ve namus konularına bırakmıştı. Romantizm ise doğaya ve onun dünyayı ya bozabileceği ya da kutsadığı güçlere duyulan hayranlıktan doğdu. J. M. W. Turner, Caspar David Friedrich ve Eugène Delacroix gibi Romantik ressamlar fırtına, patlama ve hastalık gibi doğal afetlerle nasıl yüzleşen insanları betimlemişlerdir. Resimlerde, insanlar ölüm ve yıkımla yüzleşirken çığlık atıyor, koşuyor ve düşüyor. Vezüv Yanardağı’nda Patlama, sahneyi yoğunlaştırmak için gereken birçok Romantik unsura sahiptir. Savrulan kayalar, akan lavlar ve yanan binalar; kaçan erkekler, dua eden kadınlar ve ağlayan çocuklar var. Volaire’in Vezüv Yanardağı’nın Patlaması, Neoklasik dünyayı Romantik ruhla birleştiriyor.

Vezüv Yanardağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777, Kuzey Karolina Sanat Müzesi, detay.

Pierre-Jacques Volaire’in Vezüv Yanardağı’nda Patlama eserini sıradanlığın üzerine çıkmak için daha da geliştiren şey, mükemmel kompozisyonudur. Eğer resim ortasından ikiye ayrılsa ortaya iki mükemmel bağımsız sahne çıkar. Sol yarıya ateş, ısı ve yıkım hakim iken sağ yarıya ise su, soğukluk ve dinginlik hakimdir. Bütün resmin iki yanı arasında temel bir ayrım vardır ve bu ayrılık dramı arttırır. Soğuk sakin su, şiddetli sıcak ateşe karşı bir folyo görevi görüyor. Patlamanın yoğunluğunu görmek için suyun sakinliği ile karşılaştırılmalıdır. Bir resimdeki zıt unsurlar, resmin yoğunluğu ve canlılığı için bir ölçek duygusuna sahip olmasını sağlar. En parlak kırmızılar, onlara zıt olan en koyu maviler nedeniyle daha parlak görünür. Volaire, doğanın ikili kişiliğini büyük bir etki için ateşle yıkımı ve suyla refahı kullanır.

Vezüv Yanardağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777, Kuzey Karolina Sanat Müzesi, detay.

Volaire, daha sonra korkunç sahneyi aydınlatmak için iki farklı ışık kaynağı kullanarak kompozisyonunu daha da geliştiriyor. Ayın gümüşi parıltısına karşı yanardağın ateşli parıltısını tasvir ediyor. Dünyevi aydınlatma, göksel aydınlatmaya zıttır. Ayın ışığı yavaşça suya düşerken, volkan toprağa akıyor. Uyum ve kontrast, resmi görsel olarak karmaşık ve deneyimlenmesi heyecan verici bir tablo haline getiriyor.

Vezüv Yanardağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777, Kuzey Karolina Sanat Müzesi, detay.

Volaire, kompozisyonda karışık deneyimlere ek olarak dini imalar eklemiştir. Napoli’nin koruyucu azizi ve volkanik yıkıma karşı koruyucusu Aziz Januarius, resmin ön planında üç kez görünüyor. Önce köprünün en solunda bir heykel olarak sırtı izleyiciye dönük olarak yanardağa bakar. Sonrasında bir ikona olarak köprünün ortasında kaçan bir adam tarafından yanardağa doğru havada tutulur. Son olarak köprünün en sağ tarafında bir afiş olarak, dua eden kadınların odak noktasındadır. Volaire, Sodom ve Gomora’ya benzer bir İncil yıkımını çağrıştırıyor olabilir. Volaire’in Napoli’ye karşı hisleri belgelenmemiştir, bu nedenle kesin bir cevap yoktur, ancak bu argümanı sunmak için dini öneriler ve sayısal sembolizm vardır.

Vezüv Yanardağı’nda Patlama, Pierre-Jacques Volaire, 1777, Kuzey Karolina Sanat Müzesi, detay.

Pierre-Jacques Volaire’in Vezüv Yanardağı’nda Patlama‘sı karmaşık bir tablodur. Volaire, birçok fikri, kusursuz ve destansı oranlar vizyonuyla ustaca harmanlıyor. Bir yanardağın patlaması hiç bu kadar düşünceli bir şekilde tasvir edilmemişti. Hiç bu kadar dramatik bir şekilde anlatılmamıştı. Bir yanardağın patlaması hiç bu kadar düşünceli ve dramatik bir şekilde tasvir edilmemişti. Volaire, resmine o kadar çok zamansız fikir, ima ve sembol karıştırdı ki, resim kendi özünde zamansızdır. İzleyiciler, eserin yaratılışından yüz yıl sonra hala ona hayrandır ve gelecek yüzyıllar boyunca ona hayran olmaya devam edecektir.

Çeviri kaynak: https://www.dailyartmagazine.com/painting-of-the-week-pierre-jacques-volaire-eruption-of-mount-vesuvius/

Bir Yorum Yazın