Stanley Kubrick ve Wes Anderson’ın Film Yapım Tarzlarının Karşılaştırılması

Kubrick’ten Anderson’a: Tek Nokta Perspektifi. Film yapmanın tutkusu bir yana, Stanley Kubrick ve Wes Anderson, her zaman aynı gaye için olmasa da “simetri”ye karşı bir saplantıyı paylaşıyorlar.

The Great Budapest Hotel

Stanley Kubrick’in filmlerine benzeyen bir imzası olan Wes Anderson’ın son filmi Isle of Dogs ve The Grand Budapest Hotel gibi bilindik başyapıtı, çalışmalarındaki simetrik stilin örneğini gözler önüne sermektedir.

Isle Of Dogs

Farklı yazarlar buna “tek nokta perspektifi”, “simetrik stil” veya “merkezlenmiş görüş” diyorlar. Ortak bir tanımda veya bir fikri nasıl tercüme etmenin daha uygun olacağı konusunda hemfikir olamamışlar. Ne denirse densin, bu üslup endüstrideki farklı isimlerin sinematografisinde eşsiz bir araçtır ve filmlerinin çoğunda farklı amaçlar için kullanılmıştır.

Genellikle tek nokta bakış açısıyla ilişkilendirilen bir isim, filmlerinde simetri kullanımına takıntılı görünen Stanley Kubrick’tir. Muhtemelen Kubrick’in filmlerinin çoğunun, öyle ya da böyle şiddete dayanması ve şiddet içermesi nedeniyle, farklı yazarlar bu simetri arayışını izleyicide psikolojik bir tepki yaratma arzusuyla ilişkilendirmiştir; aynı “The Shining”de uzun koridor bölümlerini görmenin hissettirdiği duygu gibi. Etki o kadar yoğundur ki hiçbir şey olmadığında bile izleyiciler bir şeylerin olmasını beklerler.

Tek nokta perspektifi, sinemaya girişinden çok önce kullanılan bir tekniktir. Perspektifin karmaşıklıklarının anlaşılması, 400 yıl boyunca sadece kademeli bir şekilde gerçekleştirildi; en başarılı uygulayıcılarından biri olarak, genellikle Raphael olarak bilinen Raffaello Sanzio (1483-1520) ilişkilendirilmiştir. Leonardo da Vinci’nin (1452-1519) “Son Akşam Yemeği” (1498), Rönesans perspektifinin kullanımının en ünlü ve tanınabilir örneklerinden biridir.

Tek kaçış noktalı perspektif hakkında ilave okuma yapmak isterseniz: https://www.sanatlaart.com/tek-kacis-noktali-perspektif-nedir-ve-nasil-yapilir/
Raphael, School of Athens, 1511

Ufuk çizgisi, figürlerin başlarına yakın bir yerde, tüm uzak çizgileri (ve dolayısıyla izleyicinin gözlerini) Mesih figürüne götüren lider nokta ile birlikte uzanır.

Kubrick, Couple Playing Footsies On A Subway, 1946

Tek nokta perspektifi ve simetriyi bir fotoğrafçıdan gelen bir şey olarak düşünmek ilginçtir. Kubrick’in fotoğraf tutkusu 13 yaşında, babası ona bir Graflex kamera aldığında başlamıştı.

Kubrick, Chicago City of Extremes

1946’da Look dergisinde ilk önce bir çırak ve sonra tam zamanlı çalışan bir fotoğrafçı olarak görev yapan Kubrick, kısa sürede hikâye anlatımı fotoğraflarına büyük ilgi duydu. 1949’da Look, “Chicago-Extremes Şehri” adlı bir fotoğraf denemesi yayınladı ve atmosfer yaratma yeteneğini ortaya koydu. Geceleri sıkışık bir Chicago caddesindeki görüntülerden biri (yukarıda), hareketli görüntülerinde bir marka haline gelebilecek tek nokta perspektifine olan tutkuyu gösterir.

Stanley Kubrick’in “The Shining”, “2001: A Space Odyssey”, “Clockwork Orange”, “Full Metal Ceket”, “Barry Lyndon”, “Eyes Wide Shut” ve “Glory Paths” gibi filmleri tek noktalı perspektif kullanımı, yaratılan üç boyutlu etki izleyiciyi uzaktan görmek yerine sahneye “girmesine” neden olacak şekilde halkı eyleme yönlendirir.

The Shining

Kubrick’in tekniği rahatsız edici anlarla ilişkilendirilebilir; ancak Wes Anderson’ın sinematografisinin de gösterdiği gibi, tekniğin amacı bununla sınırlı değildir.

Wes Anderson’ın bir çekimi merkezleme tutkusu yeni değildir. Bunu “The Fantastic Mr. Fox’tan The Darjeeling Limited’a, Life Aquatic with Steve Zissou, The Royal Tenenbaums, Moonrise Kingdom ve She’s Funny That Way filmlerine kadar kullandığını görebiliriz.

She’s Funny That Way

Aradaki fark, bu filmlerin ve dizilerin çoğunda, tek nokta perspektifinin veya simetrinin, korku anı yerine esprili bir çekimin temeli olmasıdır. Her ne kadar Anderson, Kubrick’in çalışmalarına saygı duyuyor olsa da aynı dili tamamen farklı şekillerde kullanıyor. “Wes Anderson Merkezli” ve “Kubrick Tek Nokta Perspektifli” video derlemeler aracılığıyla, her iki yönetmenin de işe yarayan bir tür simetriye alıştığını takdir etmek mümkündür.

 

Açıkçası, tek nokta perspektifi ve simetri, bu sinematografların kullandığı tek araç değil, “The Grand Budapest Hotel”deki kullanımları temaya geri dönmeyi haklı kılıyor. Filmlere bakarken keşfetmek ve anlamak için çok çeşitli teknikler var, burada bahsettiğimiz teknik ise sadece bunlardan biridir.

Kaynakça: https://www.provideocoalition.com/from-kubrick-to-anderson-one-point-perspective/

Sanatla Art sayfasının kurucusu

Bir Yorum Yazın